Niet-onafhankelijke informateurs: is dat echt de beste weg?

In een dubbelinterview uit 2016 tussen John Reid, destijds kantonrechter in Alkmaar, een van de drie mannen achter Fokke & Sukke, en Rijdende Rechter, en Naomi Ellemers, universiteitshoogleraar sociale en organisatiepsychologie aan de Universiteit Utrecht, wordt onder meer gesproken over de bron van conflicten en de routes naar oplossingen.

Ellemers vat het voor mij mooi en als volgt samen: “Bij conflicten gaat het over belangen of waarden. Over belangen kun je onderhandelen. Kom je bij mensen aan hun waarden, dan kom je aan wie ze zijn, waar ze voor staan. Dat laat zich eigenlijk alleen oplossen met een onafhankelijke derde wiens autoriteit men beide accepteert of als men een waarde kan benoemen die voor beide partijen belangrijk is en waaraan hun eigen waarde ondergeschikt is.”

Daardoor vroeg ik mij af welke verwachtingen wij kunnen hebben van het huidige proces tot coalitievorming waarin dhr. Jetten en dhr. Bontenbal tot een ‘positieve agenda’ moeten komen, oorspronkelijk met begeleiding van een informateur van D66, dhr. Wijers, en een informateur van CDA, dhr. Buma. Nu nog alleen met dhr. Buma, aanwezig namens CDA.

Passend bij de analyse van Ellemers: als het gaat over het oplossen van eventuele belangenconflicten, dan hebben dhr. Jetten en dhr. Bontenbal mooie onderhandelingen voor zich. Dat gaat hen zeker lukken, ook zonder informateurs.

Als het gaat over issues waarbij waarden een rol spelen, hebben ze een derde nodig om tot een oplossing te komen. Dat kan bijna niet lukken, nu er slechts één informateur is die maar één van beide partijen vertegenwoordigt. Vermoedelijk zou dit in de oorspronkelijke constructie ook niet oplosbaar zijn met twee informateurs die elk één van de beide kampen (lees: waarden) vertegenwoordigen. Een waardendiscussie komt slechts één niveau hoger of verder weg te liggen, maar verandert niet van aard.

Ik ben benieuwd.